นวัตกรรมใหม่ในการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

โรคริดสีดวงทวารหนักเป็นโรคที่พบบ่อยทั้งในเพศชายและเพศหญิง แต่ผู้ป่วยจำนวนมากมักเลือกที่จะเก็บความทุกข์ทรมานจากโรคนี้ไว้ตามลำพัง เนื่องจากความอายและกลัวการผ่าตัด

สมาคมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักแห่งสหรัฐอเมริการายงานว่า ประชากรประมาณ 50% ของประเทศมีโอกาสเป็นโรคริดสีดวงทวารหนักในช่วงชีวิต

ในแต่ละปีมีผู้ป่วยจำนวนมากที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระบบลำไส้ใหญ่และทวารหนัก นอกจากเป็นเพราะความอาย และความกลัวการผ่าตัดซึ่งว่ากันว่าเจ็บปวดมากแล้วยังมีผู้ป่วยอีกจำนวนหนึ่งที่แอบไปรักษาจากบุคลากรที่ไม่ใช่แพทย์ ซึ่งมักจะก่อให้เกิดปัญหาโรคแทรกซ้อนตามมามากมาย

ที่พบบ่อยที่สุดคือรูทวารตีบตันไม่สามารถถ่ายอุจจาระได้ มักเกิดจากการรักษาริดสีดวงทวารหนัก โดยการจี้ด้วยธูปความร้อน จี้ด้วยกรดหรือสารเคมีกัดผิวหนัง การฉีดสารเคมีที่ไม่ถูกต้องลงไป รวมทั้งการผ่าตัดที่ตัดริดสีดวงออกมากเกินไป ทำให้ต้องใช้เวลารักษาตัวนานอย่างน้อย 6 เดือน เพื่อให้ทวารหนักใหม่สามารถใช้การได้ดี

ในปัจจุบันมีวิธีการรักษาโรคริดสีดวงทวารหนักที่ถูกต้องมากมายหลายวิธี ที่สามารถขจัดปัญหาเรื่องริดสีดวงทวารหนักออกไป โดยไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานใด ๆ ขึ้นอยู่กับชนิดของริดสีดวงว่าเป็นริดสีดวงชนิดภายใน หรือริดสีดวงชนิดภายนอก

ซึ่งหลัก ๆ แล้ว มีอยู่ 2 วิธีใหญ่ ๆ คือ การรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด และการรักษาโดยการผ่าตัด ซึ่งส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะเลือกรักษาโดยวิธีการไม่ต้องผ่าตัด หากอาการนั้นยังไม่ก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานในการใช้ชีวิตประจำวันมากจนเกินไป

สำหรับการรักษาด้วยการผ่าตัดโดยใช้เครื่องมือตัดเย็บแบบใหม่ หรือที่เรียกว่า การผ่าตัดรักษาด้วยวิธีพีพีเอช (pph : procedure for prolapsed and hemorrhoid) เหมาะกับการรักษาโรคริดสีดวงทวารหนักชนิดภายใน ในระยะที่ 3 และ 4 หรือริดสีดวงทวารหนักชนิดภายในที่เป็นโดยรอบทวารหนัก

โดยการผ่าตัดแบบนี้ เป็นวิธีแก้ไขกลไกที่ทำให้เกิดโรคริดสีดวงทวารหนักโดยตรง เพราะจากทฤษฎีแล้ว ริดสีดวงทวารหนักเกิดจากการเลื่อนตัวของเบาะรองที่อยู่ภายในทวารหนักออกมาภายนอก วิธีการผ่าตัดนี้จะดันเบาะรองกลับไปสู่ตำแหน่งเดิม และตัดเฉพาะส่วนเกินที่ยื่นออกมาเท่านั้น ไม่ตัดเบาะรองออกทั้งหมด ในความเป็นจริงแล้วเบาะรองมีประโยชน์ในการทำให้ทวารหนักของคนเราปิดสนิท ไม่มีน้ำอุจจาระเล็ดออกมาได้ในระหว่างที่ไม่ได้ถ่ายอุจจาระ

การผ่าตัดโดยใช้เครื่องมือตัดเย็บแบบใหม่นี้ ประกอบด้วยอุปกรณ์ที่สำคัญ 3 ส่วน คือ เครื่องมือสอดและถ่างทวารหนัก เครื่องมือช่วยเย็บ และเครื่องมือตัดเย็บหัวริดสีดวง โดยการตัดและเย็บนี้ จะทำตามแนวเส้นรอบวงโดยตลอด จึงสามารถตัดหัวริดสีดวงออกได้ทุกหัวและไม่ทำให้รูทวารหนักแคบลง อีกทั้งแนวการเย็บอยู่สูงกว่าเส้นเด็นเต็ท (dentate line) ซึ่งเป็นบริเวณที่ไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดมาเลี้ยง จึงทำให้ผู้ป่วยมีอาการเจ็บปวดน้อยลง

มีผลศึกษาทางการแพทย์จากรายงานในต่างประเทศที่สอดคล้องกับผลสรุปของการประชุมวิทยาการเกี่ยวกับการรักษาโรคริดสีดวงทวาร ของวงการแพทย์ไทยว่า การผ่าตัดรักษาโรคริดสีดวงทวารหนักชนิดภายในด้วยเครื่องมือตัดเย็บแบบใหม่นี้ มีข้อดีคือ ตัดหัวริดสีดวงทวารหนักออกได้หมด โดยไม่เกิดผลแทรกซ้อนเรื่องทวารหนักตีบตัน รวมถึงโอกาสเกิดปัญหากลั้นอุจจาระไม่อยู่ก็น้อยกว่าการผ่าตัดแบบเดิม เพราะผู้ป่วยยังคงเหลือส่วนเบาะรองเอาไว้ทำหน้าที่ได้ จุดเด่นที่สำคัญ ความเจ็บปวดหลัง ผ่าตัดและการใช้เวลาพักฟื้นน้อยผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตปกติได้ไวกว่าการผ่าตัดแบบเดิม

การผ่าตัดแบบใหม่นับเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ป่วยที่จำเป็นต้องรักษาโรคริดสีดวงทวารหนักด้วยการผ่าตัดแต่กลัวเจ็บ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยก็ยังคงต้องชั่งใจให้ดี เพราะถึงแม้ว่าการผ่าตัดแบบใหม่นี้จะทำให้ค่าใช้จ่ายในการนอนโรงพยาบาลของผู้ป่วยน้อยลง แต่ก็ยังมีข้อเสียคือ ค่าเครื่องมือที่ยังไม่สามารถใช้สวัสดิการใด ๆ เบิกได้ก็ยังคงมีราคาแพงอยู่

“โรคริดสีดวงทวารหนักไม่สามารถพัฒนาหรือเปลี่ยนเป็นโรคมะเร็งได้ แม้มีตำแหน่งในการเกิดที่ใกล้เคียงกัน แต่ทั้งสองโรคมีสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคเหมือนกันซึ่งก็คือท้องผูก ดังนั้นวิธีป้องกันไม่ให้เป็นโรคริดสีดวงทวารหนักที่ดีที่สุดก็คือต้องไม่ท้องผูก สามารถทำได้ง่าย ๆ ด้วยการรับประทานผักผลไม้เป็นประจำ ดื่มน้ำให้ได้อย่างน้อยวันละ 2.5 ลิตร และหมั่นออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ” พล.ต.รศ.นพ.ปริญญา ทวีชัยการ ศัลยแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญโรคระบบลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ประธานชมรมศัลยแพทย์ ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (ประเทศไทย) กล่าวสรุป.

ศศิมา ดำรงสุกิจ
ทีมเดลินิวส์ 38
article@dailynews.co.th